Kto czyta, nie błądzi.

Castorp

Castorp Okładka Castorp
Paweł Huelle
literatura piękna
Znak
2009
książka, epub, mobi
216

Bohater powieści, młody Hans Castorp wyrusza z Hamburga na studia na politechnice w Gdańsku, pomimo ostrzeżeń wuja, dla którego wschód jest nacechowany chaosem. Hans płynie statkiem, poznaje innych ludzi, na miejscu mieszka w kamienicy u wdowy Wybe, która ma kaszubską służącą. Hans zakochuje też się w tajemniczej Polce Wandzie Pileckiej i to wydarzenie wpływa na jego postrzeganie świata.

Wizja Pawła Huellego w powieści „Castorp” oraz początek „Czarodziejskiej góry” Tomasza Manna różnią się fundamentalnie pod względem dynamiki bohatera, atmosfery miejsc oraz roli, jaką odgrywa w nich czas. Huelle tworzy bezpośredni prolog do arcydzieła Manna, ale zmienia akcenty z chłodnej analizy na zmysłowe doświadczenie. Podobnie jak „Empuzjon” Olgi Tokarczuk ta powieść jest również swoistą polemiką z powieścią Manna. Wuj, którego bohater informuje o planowanej podróży i studiach w Gdańsku, udziela mu przestrogi wplatając w nią nici Ariadny i chaos. Ta podróż będzie próbą charakteru młodego studenta. Hans poznaje innych ludzi, inną kulturę, a także inne realia.

Już podczas podróży poznaje Thomasa Fiedlera, pierwszego mechanika, który wywiera na nim duże wrażenie. Te rozmowy utwierdzają Hansa w przekonaniu, że nadchodzące stulecie to wiek techniki. Zatem wybór studiów na politechnice jest dobry. Podróż do Gdańska jest też ważna z powodu ludzi, których poznaje Hans. Dziś byśmy powiedzieli, że wdowa de Venancourt, pastor Gropius i belgijski handlowiec Kiekiernix wyrywają bohatera z jego strefy komfortu. Dalsze dzieje Hansa pokazują, że jest on bardziej obserwatorem niż uczestnikiem. Gdańsk, choć w ogromnej mierze niemiecki, ma jednak atmosferę inną niż Hamburg.

Jednym z kluczowych momentów fabuły jest nagła i jednostronna fascynacja bohatera Wandą Pilecką. Zmienia się to w swoistą obsesję, śledzi ją i jej kochanka, rosyjskiego oficera. Wynajmuje nawet detektywa. Zdesperowany Castorp kradnie należącą do Wandy książkę i traktuje ją jako klucz do zrozumienia duszy kobiety, do której nie potrafi się zbliżyć. Wanda Pilecka jest uosobieniem egzotycznego i tajemniczego świata, którego romantyzmu młody technokrata nie potrafi zrozumieć.

Zauroczenie bohatera literackim zwiastunem fascynacji, jaką Hans z „Czarodziejskiej Góry” poczuje w Davos do Rosjanki. Obie kobiety mają specyficzny urok i słowiańskie pochodzenie. Zniknięcie Wandy wywołuje u Hansa głęboką depresję i apatię, z której lekiem ma być właśnie krótki wyjazd w Alpy. Tak oto łączą się dwie fabuły. Jednak oprócz romantycznej wręcz przemiany bohatera, Paweł Huelle osadza akcję w realiach polsko-niemiecko-kaszubskiego pogranicza. Wprowadza wątki polityczne i społeczne tamtego okresu. I to kolejna polemika z „Czarodziejską Górą”. Tam jest rutyna, sterylny świat i oderwana nieco od życia filozofia. Tutaj, emocje i skomplikowane relacje społeczne.